Nên dùng đèn vàng hay trắng khi đọc sách, học bài?

Nhiều người vẫn nghĩ chọn đèn học là chuyện nhỏ, nhưng thực tế chỉ cần dùng sai ánh sáng mỗi ngày, mắt có thể dần suy giảm mà bạn không hề nhận ra. Tình trạng mỏi mắt, nhức mắt, nhìn mờ hay mất tập trung khi học bài phần lớn đến từ việc chọn sai loại đèn. Vì vậy, không ít phụ huynh lo lắng nên mua đèn học ánh sáng vàng hay trắng tốt cho mắt để tránh ảnh hưởng lâu dài đến thị lực của con. Và liệu đèn ánh sáng vàng có thực sự là giải pháp an toàn? Cùng tìm hiểu ngay dưới đây để tránh những sai lầm nhiều người đang mắc phải.

1. Ánh sáng vàng là gì? Ánh sáng trắng là gì?

Ánh sáng vàng và trắng là cách phân loại ánh sáng dựa trên nhiệt độ màu ánh sáng, được đo bằng đơn vị Kelvin (K). Nhiệt độ màu quyết định màu sắc của ánh sáng:

• Giá trị Kelvin thấp tạo ra ánh sáng vàng ấm
• Giá trị Kelvin cao tạo ra ánh sáng trắng hoặc trắng xanh

Trong đời sống sinh hoạt, 2 màu ánh sáng là ánh sáng vàng và trắng rất phổ biến. Vậy ánh sáng vàng hay trắng tốt nhất cho mắt? Để giải đáp được, bạn cần tìm hiểu thông tin về 2 loại ánh sáng này như sau:

1.1 Ánh sáng vàng là gì?

Ánh sáng vàng (warm light) có nhiệt độ màu khoảng 2700K - 3000K. Loại này thường tỏa ra màu hơi vàng, đỏ hoặc cam. Điển hình của ánh sáng vàng là màu của bóng đèn sợi đốt. Ánh sáng thường mang lại cảm giác ấm áp, thư giãn, dễ chịu cho mắt. Nó ít gây chói mắt và được coi là lựa chọn tốt cho việc đọc sách, đèn decor bàn làm việc hay học tập.

Theo các chuyên gia, ánh bình minh hay hoàng hôn cũng là ánh sáng vàng, nằm trong dải nhiệt độ màu ấm nhưng sẽ thường thấp hơn so với bóng đèn sợi đốt (chỉ khoảng 1800K).

1.2 Ánh sáng trắng là gì?

Ánh sáng trắng (the white light) có nhiệt độ màu cao hơn ánh sáng vàng do quang phổ tạo ra nhiều và rộng hơn. Loại ánh sáng này thường tỏa ra thiên về màu xanh sáng. Nhiệt độ màu dao động khoảng 500K - 6500K. Đây là loại ánh sáng mang tính chất lạnh, tạo cảm giác rộng hơn và sáng rõ nét hơn khi sử dụng.

Xem thêm: Nên để đèn học bên nào để chống cận thị?

Mỗi loại ánh sáng đều có ưu và nhược điểm riêng. Vấn đề nằm ở việc lựa chọn đúng ánh sáng cho từng không gian và nhu cầu sử dụng cụ thể.

2. Ưu điểm và nhược điểm của đèn học ánh sáng vàng

2.1 Ưu điểm đèn học ánh sáng vàng

• Ánh sáng vàng mang đến sự dịu nhẹ, ấm áp giúp mắt không bị căng thẳng hay mỏi khi học tập và làm việc trong thời gian dài.
• Nó còn giúp cơ thể dễ “chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi”, hỗ trợ tốt cho nhịp sinh học (dễ buồn ngủ hơn về đêm).
• Ít gây kích thích thần kinh khi không làm căng thẳng mắt và não như ánh sáng trắng xanh.

2.2 Nhược điểm đèn học ánh sáng vàng

• Khả năng hiển thị chi tiết và chữ nhỏ sẽ kém hơn ánh sáng trắng.
• Vì mang lại sự thoải mái và tính thư giãn nên sẽ gây buồn ngủ khi học.
• Vì có màu sắc vàng ấm nên mọi vật thể dưới nó sẽ bị ngả màu ấm.

3. Ưu điểm và nhược điểm của đèn học ánh sáng trắng

3.1 Ưu điểm đèn học ánh sáng vàng

• Một nghiên cứu năm 2019 của Lighting Research Center cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng có nhiệt độ màu cao giúp cải thiện khả năng nhận thức và tăng sự tỉnh táo.
• Ánh sáng trắng có độ sáng cao hơn cả, làm rõ từng chi tiết nhỏ như chữ viết hay hình vẽ, tài liệu phức tạp.
• Vì gần với ánh sáng ban ngày nên nó phản ánh rõ màu sắc vật thể.

3.2 Nhược điểm đèn học ánh sáng vàng

• Tạp chí Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism xác nhận ánh sáng trắng vào buổi tối có thể làm giảm hơn 50% melatonin. Điều đó gây mất ngủ và rối loạn chu kỳ sinh học.
• Dễ gặp phải ánh sáng quá chói, gây mỏi mắt và đau đầu khi học lâu.
• Tạo cảm giác “lạnh”, thiếu thư giãn không phù hợp cho nghỉ ngơi và dễ làm căng thẳng nếu dùng lâu.

4. Nên mua đèn học ánh sáng vàng hay trắng tốt cho mắt?

4.1 Ánh sáng vàng tốt cho mắt khi nào?

• Với các bé học sinh đi học cả ngày ở trường và sử dụng đèn học và đọc sách vào buổi tối thì nên sử dụng ánh sáng vàng để giảm căng thẳng cho mắt khi đã hoạt động cả ngày.
• Với người lớn dùng đèn để đọc sách và thư giãn trước khi đi ngủ thì nó sẽ giúp cơ thể giữ đúng nhịp sinh học, tránh gây ức chế melatonin.
• Với những người nhạy cảm với ánh sáng mạnh có triệu chứng như chói mắt, khô mắt, nhức mắt thì ánh sáng vàng sẽ tạo cảm giác dễ chịu hơn rõ rệt.

Trong phòng học, sử dụng đèn LED phòng học chuyên dụng có thể lựa chọn ánh sáng vàng hoặc ánh sáng trắng trung tính (4000K – 5000K).

4.2 Ánh sáng trắng tốt cho mắt khi nào?

Ánh sáng trắng sẽ tốt cho mắt trong những trường hợp cần sự tập trung và quan sát chi tiết. 

• Khi các bạn ôn thi và học bài liên tục cường độ cao thì nên dùng ánh sáng trắng để não bộ tỉnh táo hơn, tăng khả năng tập trung.
• Những người cần đọc, nghiên cứu, vẽ kỹ thuật tỉ mỉ cần độ sáng cao để hiển thị chữ và vật thể rõ nét.
• Ánh sáng trắng có thể hỗ trợ giảm triệu chứng của rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD) - tình trạng thường gặp ở những người thiếu tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên.

4.3 Kết luận nên mua đèn học ánh sáng vàng hay trắng?

Ánh sáng dù trắng hay vàng đều có thể gây hại cho mắt nếu như sử dụng sai cách. Do đó để có câu trả lời cho câu hỏi “Ánh sáng vàng hay trắng tốt cho mắt?” còn phải căn cứ và từng tính huống sử dụng, môi trường sử dụng và đối tượng. Ánh sáng đèn LED có thể gây hại cho mắt dù ánh sáng vàng hay trắng nếu sử dụng sai cách.

Còn nên mua đèn học ánh sáng vàng hay trắng thì câu trả lời là cả hai. Trên thị trường hiện nay có rất nhiều mẫu đèn học có tích hợp hai chế độ ánh sáng trắng và ánh sáng vàng để tùy chỉnh theo nhu cầu của người dùng.

5. Đèn vàng hay đèn trắng tốn điện hơn?

Một câu hỏi phổ biến khi lựa chọn đèn chiếu sáng là: đèn vàng hay đèn trắng tốn điện hơn? Thực tế, mức tiêu thụ điện của đèn không phụ thuộc vào màu ánh sáng, mà chủ yếu liên quan đến các yếu tố sau:

• Công suất của đèn: Nếu cùng là đèn tuýp LED công suất bằng nhau, thì dù là ánh sáng vàng hay trắng, lượng điện tiêu thụ sẽ như nhau. Tuy nhiên, ánh sáng trắng thường có cảm giác sáng hơn, rõ hơn nên trong nhiều trường hợp, bạn có thể dùng bóng công suất thấp hơn mà vẫn đủ độ sáng, từ đó tiết kiệm điện năng hiệu quả hơn.
• Công nghệ chip LED: Các chip LED cao cấp (Osram, Bridgelux, Epistar...) thường có hiệu suất phát quang cao hơn, nghĩa là cùng 1W điện nhưng cho ra ánh sáng mạnh hơn.

Điều quan trọng hơn cả là bạn nên chọn loại đèn LED chất lượng cao, có hiệu suất phát sáng tốt (lm/W) để tối ưu điện năng, bất kể chọn ánh sáng vàng hay trắng.

6. Các tiêu chí khi chọn mua đèn học để bảo vệ mắt cho con

Như vậy, bạn đã có câu trả lời cho câu hỏi nên mua đèn học ánh sáng vàng hay trắng. Ngoài việc dựa vào màu ánh sáng thì khi chọn đèn học, phụ huynh còn phải căn cứ thêm vào một vài yếu tố quan trọng khác như:

6.1 Chọn loại bóng đèn học

Trên thị trường có rất nhiều loại bóng đèn học, phổ biến nhất là đèn sợi đốt, bóng đèn compact và bóng đèn LED. Nếu chưa biết chọn loại nào, hãy tham khảo thông tin về các đặc điểm sản phẩm như:

• Đèn sợi đốt: Loại đèn này sẽ phát ánh sáng liên tục, tiêu tốn nhiều điện năng. Nó tỏa ra nhiệt lớn, ánh sáng chứa cả tia tử ngoại, tuổi thọ đèn khá thấp.
• Đèn compact: Sáng hơn đèn sợi đốt nhưng ánh sáng nhấp nháy, bên trong bóng chứa thủy ngân, khi vỡ rất nguy hiểm cho trẻ nhỏ.
• Đèn LED: Ưu điểm là tiết kiệm điện, tuổi  thọ cao, ánh sáng không chứa tia tử ngoại gây hại và an toàn cho mắt, giúp mắt nhận biết màu sắc chuẩn nhất.

6.2 Chọn công suất bóng đèn

Nếu bạn muốn sử dụng đèn học là bóng đèn sợi đốt thì hãy chọn công suất cao, khoảng từ 60W mới đủ chiếu sáng. Nếu chọn đèn LED, công suất khoảng 10W thôi đã đảm bảo hiệu quả cho chiếu sáng khi học.

6.3 Thiết kế đèn học

Chọn đèn có thiết kế cổ linh hoạt (cổ ngỗng) để dễ điều chỉnh góc chiếu phù hợp. Đèn nên có chụp tản sáng hoặc bề mặt chống lóa để ánh sáng lan tỏa đều và không gây chói mắt. Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm áp lực cho mắt và tránh nhức mỏi khi học lâu.

Sử dụng đèn học để bàn hoặc đèn học treo tường sẽ phù hợp khi ngồi học lâu, tạo cảm giác thoải mái, chống cận thị tốt.

7. Cách sử dụng đèn học đúng để bảo vệ thị lực trẻ

Bên cạnh màu ánh sáng thì việc sử dụng đèn học đúng cách cũng quan trọng không kém trong việc bảo vệ thị lực của trẻ nhỏ:

• Khoảng cách từ mắt đến đèn: Khoảng cách lý tưởng nhất là từ 30-40cm.
• Góc chiếu sáng: Đặt đèn sao cho ánh sáng chiếu từ trên xuống và hơi chếch về phía tay không thuận để tránh bị hiện tượng đổ bóng, che tối bàn học.
• Thời gian sử dụng đèn học: Nên cho mắt nghỉ ngơi sau mỗi 45-60 phút sử dụng đèn.
• Kết hợp ánh sáng tự nhiên: Đừng quên tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên bằng cách học tập và làm việc ở nơi có đủ ánh sáng.
• Sử dụng đèn LED chống cận: Phụ huynh có thể cân nhắc dùng đèn LED chống cân với công nghệ LED tân tiến, cho ánh sáng ổn định và không nhấp nháy (có nhiều lựa chọn nhiệt độ màu).

8. Những lầm tưởng khi chọn đèn học cho trẻ

Khi chọn đèn học cho con, nhiều phụ huynh thường dựa vào cảm nhận chủ quan hoặc những thông tin truyền miệng chưa chính xác. Dưới đây là một vài lầm tưởng phổ biến khi chọn đèn học mà bạn nên biết:

Lầm tưởng 1: Ánh sáng càng trắng càng tốt cho mắt

Nhiều người cho rằng đèn học ánh sáng trắng càng sáng thì càng tốt cho mắt. Tuy nhiên, ánh sáng trắng có nhiệt độ màu cao (khoảng 6000K – 6500K) nếu quá mạnh có thể gây chói và mỏi mắt khi nhìn lâu.

Trong thực tế, để đọc sách hoặc học bài lâu dài, nhiều chuyên gia khuyến nghị sử dụng ánh sáng trung tính khoảng 4000K – 4500K vì loại ánh sáng này cân bằng giữa độ sáng và sự dễ chịu cho mắt.

Lầm tưởng 2: Đèn học ánh sáng vàng luôn tốt hơn ánh sáng trắng

Một số phụ huynh lại cho rằng ánh sáng vàng luôn tốt cho mắt hơn ánh sáng trắng. Thực tế, ánh sáng vàng (2700K – 3000K) mang lại cảm giác thư giãn và dễ chịu, nhưng nếu dùng để học tập lâu dài có thể khiến mắt nhanh buồn ngủ và giảm khả năng tập trung.

Vì vậy, khi chọn đèn học cho trẻ, ánh sáng vàng chỉ phù hợp cho không gian nghỉ ngơi hoặc đọc sách thư giãn, không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu cho việc học.

Lầm tưởng 3: Đèn học  nào cũng giống nhau

Không phải tất cả các loại đèn học đều có chất lượng ánh sáng giống nhau. Một số loại đèn giá rẻ có thể gặp tình trạng nhấp nháy ánh sáng (flicker) hoặc chỉ số hoàn màu thấp, khiến mắt nhanh mỏi khi sử dụng lâu.

Khi chọn đèn học bảo vệ mắt, phụ huynh nên chú ý đến các yếu tố như:

• Ánh sáng ổn định, không nhấp nháy
• Chỉ số hoàn màu CRI ≥ 80
• Nhiệt độ màu phù hợp với mục đích học tập

Như vậy, khi lựa chọn đèn học cho trẻ, phụ huynh không chỉ nên quan tâm đến việc nên dùng đèn vàng hay trắng, mà còn cần chú ý đến nhiệt độ màu, độ sáng, chất lượng ánh sáng và cách bố trí ánh sáng trong phòng học.

>>> Tham khảo thêm một số bài viết hữu ích khác về màu sắc ánh sáng như: 

• Ánh sáng WRGB
• Đèn rgb là gì
• Đèn tuýp LED màu vàng

9. Câu hỏi được quan tâm nhiều nhất

9.1 Nên cho bé dùng đèn học vàng hay trắng?

Nên cho bé học đèn vàng vì ánh sáng vàng tốt cho thị lực trẻ em. Tuy nhiên, bạn cũng nên cho bé tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho mắt.

9.2 Làm sao để biết ánh sáng của đèn có tốt hay không?

Để biết ánh sáng đèn học có phù hợp với con hay không, bạn hãy chú ý đến cảm giác khi nhìn: mắt không bị mỏi, không bị chói, dễ tập trung thì đây là ánh sáng phù hợp.

Ngoài ra, bạn nên thử điều chỉnh độ sáng của đèn và đặt ở nhiều vị trí khác nhau để biết đâu là vị trí đặt đèn tốt nhất cho bàn học.

9.3 Đọc sách nên dùng đèn vàng hay trắng?

Khi đọc sách ánh sáng vàng sẽ tốt cho mắt hơn ánh sáng trắng, vì nó sẽ giúp giảm thiểu tình trạng mỏi mắt và căng thẳng cho mắt. Nên sử dụng đèn đọc sách gắn tường vừa giúp thư giãn vừa mang lại cảm giác dễ chịu khi ngồi đọc. 

9.4 Đèn học cho bé chống cận có hiệu quả thật không?

Nhiều phụ huynh khi tìm mua đèn học thường thấy quảng cáo “đèn học chống cận” và cho rằng chỉ cần dùng loại đèn này là có thể ngăn ngừa cận thị cho trẻ. Tuy nhiên, trên thực tế không có loại đèn nào có thể chữa hoặc ngăn cận thị hoàn toàn. Tên gọi “đèn chống cận” chủ yếu dùng để chỉ các loại đèn có chất lượng ánh sáng tốt và an toàn cho mắt khi học tập.

Các loại đèn học được gọi là “chống cận” thường được thiết kế để tối ưu điều kiện chiếu sáng cho mắt. Chúng có một số đặc điểm như:

• Ánh sáng ổn định, không nhấp nháy (flicker-free)
• Chỉ số hoàn màu CRI cao (≥80 hoặc ≥90) giúp màu sắc rõ và tự nhiên
• Nhiệt độ màu phù hợp cho học tập, thường 4000K – 5500K
• Độ sáng đạt chuẩn khoảng 300 – 500 lux trên mặt bàn học

Những yếu tố này giúp mắt ít phải điều tiết liên tục, giảm mỏi mắt khi đọc sách hoặc học tập trong thời gian dài.

Như vậy, cả ánh sáng vàng và ánh sáng trắng đều tốt cho mắt nếu được sử dụng đúng cách. Hãy lựa chọn loại ánh sáng phù hợp với mục đích sử dụng và nhu cầu cá nhân của bạn để bảo vệ sức khỏe cho mắt.